Armenië

Armenië: het land dat als eerste ter wereld christelijk was. Het land waar een grote genocide plaats gevonden heeft waardoor vele Armeniërs het land hebben verlaten (er wonen 3 miljoen Armeniërs in Armenië terwijl er, naar schatting, 11 tot 12 miljoen verspreid over de wereld wonen). Het land van de khorovats (Armeense barbecue). Het land waar we nog net te vroeg waren om het volledig in bloei te zien staan.

We zijn weer op pad! Deze keer niet alleen, maar met z’n achten. Sandra, Krispijn, Amber en Jasmijn hadden een reis naar Armenië en Georgië geboekt. Wij sloten hierbij aan en een maand voor vertrek besloten ook Simon en Jur nog aan te haken. Zo vertrekken we met z’n allen richting Yerevan, de hoofdstad van Armenië. Daar struinen we door de stad, bezoeken we de kathedraal, verschillende markten, het bekendste plein en het uitzichtpunt op de stad. Verder zien we grote protserige beelden en streetart, kijken we op de Ararat (berg), bekijken we de moskee maar proeven we ook zeker sfeer in de stad met gezellig aangeklede terrassen.

We maken in Yerevan voor het eerst kennis met de Armeense keuken en die valt ons zeker niet tegen. Vaak laten we maar gewoon van alles op tafel zetten zodat we het vele lekkers samen kunnen delen en proeven. Uiteraard proberen we ook khorovats. We laten geregeld vlees- en groentespiezen grillen en dat is zo ontzettend lekker. We proberen zeker ook lavash (traditioneel Armeens brood) en gata (een zacht brood met een zoete vulling).

Eén van de bekendste punten in Armenië is Khor Virap. Hier zie je een klooster met op de achtergrond de berg Ararat. Als wij er zijn is het klooster duidelijk te zien, maar de Ararat blijft in nevelen gehuld. Dankzij de dreigende lucht boven het klooster is het toch een mooi punt. Later keren we nog een keer terug. Dan krijgen we wel zicht op de Ararat, maar niet zo mooi als we gehoopt hadden.

Verder bezoeken we ook veel (overblijfselen) van kathedralen en kloosters waaronder de overblijfselen van de 7de eeuwse Zvartnots kathedraal waar sommige delen nog goed van intact gebleven zijn en de kathedraal van Etsjmiadzin (de oudste kathedraal van de wereld). De kathedraal is het middelpunt van de Armeens-Apostolische Kerk en een belangrijke plek voor de Armeniërs die we, vaak al biddend, in grote getalen aantreffen bij de kathedraal. In de kathedraal is een man aan het zingen en dat klinkt, mede door de akoestiek, schitterend.

Het klooster van Tatev kan ook zeker niet ontbreken. Dit klooster ligt op een spectaculaire plek  op de rand van een diepe kloof met steile wanden en mooie vergezichten. Het is niet alleen een religieus centrum, maar ook één van de mooiste uitzichtpunten van Armenië. Om er te komen kan je kiezen tussen de kabelbaan of de auto. De kabelbaan is de langste ter wereld en gaat 6 kilometer over de kloof om de afstand tussen beide stations te overbruggen.

Wat ook zeker het vernoemen waard is is het Norovank klooster wat ook weer prachtig gelegen is tussen de rode rotswanden van de Amaghu kloof. Dit kloostercomplex uit de 13de eeuw is één van de meest fotogenieke plaatsen in Armenië en dit is het klooster dat door de meesten van ons als favoriet gekozen wordt.

De natuur slaan we ook zeker niet over en we genieten dan ook regelmatig van kloven, besneeuwde bergen(toppen) en spectaculaire landschappen. Op de omgeving van Symphony of Stones, met zijn vele basaltpilaren, worden we spontaan verliefd. Het is hier werkelijk prachtig!

Vooral de rit tussen Dilijan en Goris is fantastisch. We zien prachtige landschappen, veel sneeuw en hoge grillige pieken, maar ook ruige groene landschappen met kloven en watervallen.

Aan het meer van Sevan bezoeken we nog een oud Sovjet vliegtuig dat op de route van Lviv naar Yerevan in een storm terecht kwam, een noodlanding moest maken en vanwege overbelasting buiten gebruik werd gesteld. Het is een gek gezicht om dit vliegtuig zo aan de rand van het meer te zien staan. Ook brengen we een kort bezoek aan het Armeense alfabet monument.

In  Dilijan bezoeken we nog een paar knusse straatjes in het dorp. De keienstraatjes en de houten huizen geven een sfeervol beeld. Als er dan ook nog een boom vol bloesem in bloei staat dan is dat nog eens extra mooi.

De stop bij de Noraduz begraafplaats hadden we ook zeker niet willen missen. Een oude vrouw loopt met ons mee om uitleg te geven bij de graven die we zien. Daardoor weten we hoe oud de graven zijn en wat de afbeeldingen erop voorstellen. Rondom één specifiek graf (van een monnik) liggen veel scherven. Dit is geen afval, maar een onderdeel van een lokaal ritueel om angsten te overwinnen. De bezoekers gieten water over de grafsteen, drinken dit water op en wassen hun gezicht, borst en ledematen hiermee. Daarna slaan ze een fles of pot kapot op het graf. Men gelooft dat op het moment dat het glas breekt de angst de persoon verlaat.

We brengen een kort bezoek aan Jermuk, een stad die bekend staat om zijn natuurlijke waterbronnen. In the Gallery of Water vinden we een zuilengalerij en verschillende fonteintjes waar heet (45 graden) bronwater uit komt.

In de buurt van Goris bezoeken we grotwoningen die we alleen via een lange hangbrug kunnen bereiken. De woningen zelf zijn niet spectaculair, maar ze liggen wel in een mooie groene omgeving.

Wat zeker indruk maakt is de stop bij het genocide monument. Die stop is extra bijzonder omdat het op die dag (24 april) precies 111 jaar geleden is dat de genocide plaatsvond.

In 1915 vond de, door de Turken georganiseerde, Armeense genocide plaats die wordt gezien als één van de eerste moderne genocides door de georganiseerde wijze waarop de moorden werden uitgevoerd. De motieven van de Turken lagen in de samenwerking die Armeense bevrijdingsorganisaties zochten met Rusland. Toen Rusland uiteindelijk een groot deel van het Ottomaanse deel van Armenië innam waren de Turken daar niet over te spreken. Toen Rusland zich vervolgens op zichzelf moest richten tijdens de socialistische revolutie in het land kwamen de Turkse milities in actie en namen zij wraak op de Armeens ‘landverraders’. Dat gebeurde in eerste instantie door een massale etnische zuivering, wat uiteindelijk ontaardde in de genocide.

Deze genocide, door de Armeniërs Medz Yeghern genoemd (grote misdaad), was een volkerenmoord waarbij 1 tot 1,5 miljoen mensen omkwamen. De genocide werd tijdens en na de Eerste Wereldoorlog in twee fases uitgevoerd: het grootschalig doden van de weerbare mannelijke bevolking door middel van massamoord en onderwerping tot dwangarbeid, gevolgd door de deportatie van vrouwen, kinderen, ouderen en zieken die op dodenmarsen moesten. Ze  kregen weinig tot geen voedsel en water en werden onderworpen aan diefstal, verkrachting en moord.

Tijdens de herdenkingsdag zien we vele mensen, van jong tot oud en alles daar tussenin, stilstaan bij deze gruwelijke gebeurtenissen. Ze leggen hiervoor bloemen bij het monument. De avond voorafgaand aan deze dag zagen we ook al een herdenkingstocht met fakkels en Armeense vlaggen. De Turkse vlag was vastgebonden achter een auto en werd later in brand gestoken.

Armenië was een mooi en relaxt begin van deze reis. Het is makkelijk te bereizen met een huurauto, de mensen zijn vriendelijk en het eten is ontzettend lekker. En natuurlijk hadden we een fantastisch reisgezelschap. Gelukkig mogen daar ook nog van genieten in het volgende land: Georgië.