Oezbekistan

Terugblik:  

30 april 2026: Tijdens onze gezamenlijke reis door Georgië vraagt neef Jur aan Antwan: ‘Heb jij nog nooit een lens kapot laten vallen’? ‘Nee, nog nooit’ is het antwoord van Antwan.  

1 mei 2026: Struinend door de ruïnes van Tskaltubo: Pats, daar ligt de camera zomaar ineens. De lens is kapot.  

Onze eerste klus in Oezbekistan, in de hoofdstad Tashkent, is dan ook het vinden van een nieuwe camera aangezien Antwan de lens nodig heeft om de gebouwen goed te kunnen fotograferen. Er is al behoorlijk wat over en weer gemaild met deze en gene om te kijken waar we een nieuwe lens kunnen kopen. De een zegt dat hij alles heeft, maar blijkt bij aankomst de lens niet te hebben. De ander kant het gevraagde materiaal niet leveren en dus is onze hoop op de laatste persoon gericht. Hier komen we voor een body en een lens omdat de lens die Antwan eigenlijk wil hebben niet op voorraad is. Struinen we even een rondje door de winkel en stuiten we daar zelf op de niet op voorraad zijnde lens. De koop is dus snel rond en ik verlaat even later met een opgeluchte en blije Antwan de fotozaak.  

De eerste locatie om de lens te proberen is het Hazrati Iman complex en daar is het toch mooi. We zien prachtig versierde moskeeën en madrassa's, veel mozaïek en koepels. In het museum ligt, volgens zeggen, de oudste koran ter wereld die geschreven is op een hertenhuid. Ook bekijken we een moskee, een kathedraal, de markt (inclusief de bakkerij, zie filmpje), een compleet nieuw stukje Tashkent in oude stijl (nu al erg mooi, maar nog zeker niet alles is af) en verschillende metrostations. Elk station heeft zijn eigen bijzondere stijl. Van kroonluchters en mozaïeken tot het thema astronauten.  
 
Tashkent doet veel westerser aan dan de steden in Armenië en Georgië. Alles is beter onderhouden, er zijn meer buitenlandse merken in het straatbeeld en er zijn enkele grote winkelcentra. Oezbekistan is op dit moment ook één van de snelst groeiende economieën van centraal Azië. 
 

Omdat er in Oezbekistan zeer goede treinverbindingen zijn tussen de steden die we bezoeken is de trein ons vervoersmiddel om van A naar B te komen. De eerste treinrit gaat naar Samarkand. Daar beginnen we met een bezoek aan Gur-e Emir en daar schrik ik me rot door de drukte. De dag dat wij er zijn (9 mei) is een nationale feestdag en volgens mij zijn alle Oezbeken die dag op pad in dit mausoleum. Het gebouw is echt erg mooi, maar door de drukte, en ook het daarbij komende geluid, kan ik er helaas niet van genieten.  

Het Registan plein is ook erg druk, maar daar verspreid de drukte zich meer en dus kunnen we hier wel genieten. Als we voor ons kijken dan liggen links, rechts en rechtdoor 3 grote madrassa's (oude koranscholen) aan het grote plein. Als je die madrassa’s binnenstapt kom je op binnenpleintjes met vele bogen, mozaïeken en bladgoud. Overal waar je kijkt kom je ogen tekort. Het is hier zo ontzettend mooi. Wij profiteren mee van de 'modellen' die zich bij de gebouwen laten fotograferen. We hebben het idee dat niet iedereen Oezbeeks is, maar eigenlijk zien wij het verschil niet altijd en soms is er ook een toerist die mooi in het beeld staat. 
 
En dan, net voor zonsondergang, gaan de lichten aan. Wauw, dit is sprookjesachtig mooi. Als de lucht dan ook nog prachtig blauw kleurt in het blauwe uurtje kunnen we verder niets meer wensen. Dachten we dus dat we alles gehad hadden blijken we nog een toetje te krijgen: een lichtshow (zie filmpje). Vooraf is nooit bekend wanneer de lichtshow te zien is. Er moet een bedrag van $2000,- neergelegd worden (door één groep te voldoen) om de lichtshow te laten draaien. Wij denken dat we geluk hebben vanwege de nationale feestdag en dat de lichtshow daarom gratis draait. Het is in ieder geval fantastisch mooi.  

De tweede dag in Samarkand bezoeken we de Hazrat Khizr moskee, de Bibi Khanum moskee en het Shah-i-Zinda mausoleum. Vooral dit laatste maakt een ontzettende indruk op ons. Deze lange ‘straat’ staat vol met prachtige mausolea waarvan de één nog rijker versierd is dan de ander. Voor de Oezbeken zelf is het een religieuze trekpleister.  

En dan hadden we natuurlijk ook nog een laatste dag in de stad. Eigenlijk zaten we te ruim in onze planning, maar dat hadden we bewust gedaan voor als het een dag minder mooi weer zou zijn. De tweede dag was er een met ontzettend veel regen en dus waren we extra blij met onze derde dag. We moesten toen gewoon nog terug naar het Shah-i-Zinda mausoleum en het Registan plein. Dat vonden wij de mooiste plekken van de stad. Het Shah-i-Zinda vonden wij het mooist, het Registan plein het indrukwekkendste met die 3 kolossale madrassa’s naast elkaar en alle binnenpleintjes.  

Ook bezoeken we het Imam al Bukhari complex in de buurt van Samarkand. Soms heb je het geluk een pareltje te vinden en dit complex is er een. Er zijn veel Oezbeken, maar zo goed als geen westerlingen. Ik voorspel echter dat dit over een jaar opgenomen is in iedere tour en dan niet meer gratis te bezoeken is. 
 
Het complex, met o.a. een mausoleum, moskee, een bibliotheek en madrassa, is een bedevaartsoord gewijd aan de soennitische hadith geleerde Muhammed ibn Ismael al Bhukari. Een hadith geleerde is een islamitische geleerde die gespecialiseerd is in informatie over wat profeet Mohammed zei, deed of goedkeurde bij zijn metgezellen. Hiermee is de hadith cruciaal voor de interpretatie van de Koran en het begrijpen van de islamitische regels. 
 
Het complex heeft wel wat weg van de Taj Mahal. Buiten is een grote waterbak waar het gebouw in reflecteert. Binnen zijn mooi versierde plafonds, wenteltrappen, mozaïeken, gebedsruimtes en natuurlijk de graftombe van de imam. We zijn na afloop heel erg blij dat we hier geweest zijn. Het was werkelijk schitterend. 

In Samarkand zelf bezoeken we ook nog het Aksaray mausoleum. Aan de buitenkant is dit mausoleum saai, maar het plafond vol met gouden elementen is werkelijk schitterend.  

Als we in de avond nog langs het Registan plein lopen zien we dat de lichtshow nogmaals draait. We besluiten weer te gaan kijken. Het blijkt dat we afgelopen zaterdag helemaal geen lichtshow gezien hebben, maar wel in verschillende mooie kleuren verlichte madrassa’s. Vandaag is wel echt de lichtshow waar met beelden het verhaal vertelt wordt van het ontstaan van het land.  

De reis gaat verder naar Bukhara. Hier zijn de gebouwen meer in aardetinten, minder kleurrijk en met minder versieringen. Wel zijn er veel meer gebouwen (madrassa’s, moskeeën en mausolea) dan in Samarkand. Verder zijn er overal kleine bazaars waar de verkopers hun ambachten proberen te verkopen.  

Wat we eigenlijk nooit doen is musea bezoeken. In Bukhara doen we dat wel bij een oud koopmanshuis. In het museum stappen we terug in de tijd door de oude stijl en inrichting van het huis. Elke kamer is ingericht met houtsnijwerk, antiek, exclusieve meubels en decoraties.  

Ook het Sitorai Mokhi-Khosa Paleis is inmiddels een museum en ook daar gaan we naar toe. Dit paleis werd halverwege de 19e eeuw door de emir van Bukhara gebouwd als een zomerresidentie. Om de koelste plek te vinden om aan de zomerhitte te ontsnappen werd een bijzondere methode gebruikt. De architecten legden op verschillende potentiële locaties schapenvlees neer. De plek waar het vlees het laatst bedierf, werd gekozen voor de bouw van het paleis. Paleis 1 en 2 gingen uiteindelijk verloren, maar paleis 3 is nog steeds te bezoeken. Het is kleurrijk en gedetailleerd gedecoreerd met o.a. veel muurschilderingen, glas in lood en mozaïeken. Wij genieten van alle pracht en praal. 

We bezoeken natuurlijk het uitzichtpunt op de stad en vanaf daar zien we de vele poorten van de madrassa’s en de prachtige groene koepels. Op onze weg terug naar de stad lopen we langs een groot podium waar een generale repetitie aan de gang is. Er staan verschillende groepen te wachten die bijzonder uitgedost zijn. Di blijft altijd prachtig om te zien.  

We nemen ook een kijkje op de markt. Dit is de dagelijkse markt voor de lokale mensen en je kan er van alles kopen: groente, fruit, vlees, brood, kruiden, lekkernijen, maar ook kleding, planten, schoenen en huishoudelijke artikelen. Leuk om het lokale leven zo van dichtbij te mogen ervaren.  

Soms kom je op een plek waar het meteen goed voelt. Voor ons is dat bij Khiva het geval. Al was dat vroeger wel anders. Ten tijde van de Zijderoute was Khiva berucht. Niet alleen vanwege de slavenhandel, maar ook door zijn wrede heerser, de Khan van Khiva. Verder leefden er wilde stammen net buiten de stad en waren er rondom alleen maar droge woestijnen. Voor de handelaren op de Zijderoute was Khiva de laatste plaats voordat ze, met een helse tocht door de woestijn, doorreisden naar Iran. Mede door de strategische locatie op de Zijderoute groeide Khiva uit tot een rijke en machtige stad met prachtige gebouwen die goed bewaard zijn gebleven. Sinds 1990 staat de hele oude stad op de Unesco werelderfgoedlijst. 
 
Khiva is klein en volledig omsloten door een stadsmuur. We dwalen door de oude stad en genieten van wat we zien. Prachtige gebouwen, hoge minaretten, schitterende decoraties, leuke pleinen en veel kleur in zowel de gebouwen als in de kleurrijke kleding van de vrouwen. Als het dan ’s avonds donker wordt en de lichtjes weer aanspringen is de magie compleet. Oh, wat is het hier prachtig!  

Onze conclusie na Oezbekistan? Wij vonden het echt prachtig. Wel hadden we uiteindelijk veel te veel foto’s want op elke plek blijf je de schitterende bouwwerken maar fotograferen. De nieuwe lens voor de camera is in dit land dan ook officieel ontgroend en heeft veel overuren gemaakt. Verder zijn de ontzettend vriendelijke bevolking en het lekkere eten ook absoluut een pluspunt geweest. Soms neem je met pijn in je hart afscheid van een land. Dit was zeker zo bij Oezbekistan.